Đôi điều về thực phẩm chức năng và vai trò của nó trong phòng và chữa bệnh

Thời gian gần đây có rất nhiều người, nhiều công ty trách nhiệm hữu hạn xin phép hoạt động kinh doanh, phân phối và quảng bá sử dụng các loại thực phẩm chức năng. Nhiều loại thực phẩm chức năng được giới thiệu như là một loại thần dược, chữa được bách bệnh và tất nhiên kèm theo đó là giá cũng rất …trên trời.

thuc pham chuc nang 1

Nhiều gia đình đáng lẽ phải đưa người thân đến bệnh viện để thăm khám, xét nghiệm, tìm ra bệnh và mua thuốc để chữa trị thì lại cứ ở nhà và mua thực phẩm chức năng về… tự uống. Cũng có nhiều người, theo một đường dây bán hàng đa cấp nào đó, vì lợi nhuận, vì tỷ lệ phần trăm được chiết khấu hay vì một chút hiệu quả của chính bản thân họ mà ra công tuyên truyền quảng cáo sản phẩm và khuyên anh em, bạn bè dùng và dùng thử thực phẩm chức năng. Lại cũng có những công ty này nọ, lợi dụng hình ảnh của các cán bộ cao cấp để quáng bá cho sản phẩm mà họ đang kinh doanh như hình ảnh vị A đang đến thăm cơ sở sản xuát của họ, vị B đang cầm sản phẩm của họ vì đã và đang rất tin dùng…

Vậy nên hiểu và sử dụng thực phẩm chức năng thế nào cho đúng?

thuc pham chuc nang 2

Trước hết thực phẩm chức năng (functional food) cũng như những loại thực phẩm khác, nó được đưa vào cơ thể qua con đường ăn uống nhằm cung cấp “nguyên liệu” cho xây dựng tế bào và “nhiên liệu” để duy trì sự sống và hoạt động của cơ thể. Bên cạnh đó, mỗi một loại thực phẩm chức năng lại có thêm một giá trị khác nữa, đó là khả năng tăng cường sức khỏe, làm giảm nguy cơ mắc hoặc chống lại một( hay vài) loại bệnh nào đó.

Theo Bộ Y tế và phúc lợi xã hội Nhật Bản: “thực phẩm chức năng là thực phẩm dùng cho mục đích sức khỏe riêng biệt (food for specified health use)”.

Theo Bộ Nông nghiệp, Ngư nghiệp và thực phẩm của Anh: “thực phẩm chức năng là thực phẩm mà ngoài lợi ích dinh dưỡng đơn thuần còn chứa một thành phần có khả năng đem lại lợi ích về sức khỏe hoặc sinh lý”. Theo cơ quan sức khỏe của Canada: “thực phẩm chức năng là thực phẩm ngoài việc đem lại giá trị dinh dưỡng còn có một số lợi ích về sức khỏe hoặc giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính khác”…….

Cần khẳng định thực phẩm chức năng không phải là thuốc, không dùng để thay thuốc chữa bệnh, không chữa được bách bệnh. Nhưng có người lại quảng cáo nó có thể chữa được bách bệnh là họ “lợi dụng” việc có loại thực phẩm chức năng chứa những thành phần dinh dưỡng hoặc phi dinh dưỡng mà thành phần này tác động vào cả một hệ thống có thể ảnh hưởng tốt cho phòng và chống lại nhiều bệnh (ví dụ: hệ thống miễn dịch của cơ thể).

thuc pham chuc nang 3

Chẳng hạn, các loại dầu, mỡ cá có chứa nhiều axit béo chưa no Omega3, omega 6, có khả năng phòng các bệnh mạn tính như xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, loạn nhịp tim, viêm khớp, bệnh vẩy nến, bệnh xơ hóa cơ, bệnh ung thư v.v..

Hay ăn nhiều cà chua có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh ung thư tiền liệt tuyến, ung thư vú, ung thư cổ tử cung, bàng quang, ung thư tuyến tiêu hóa, ung thư da và phổi làm giảm nguy cơ mắc bệnh nhồi máu cơ tim… là do cà chua có nhiều chất  lycopene – một hợp chất có khả năng chống oxy hóa cao…

Công bằng mà nói khi mua thực phẩm chức năng người tiêu dùng không thể bị “tiền mất tật mang” được, nếu mua đúng thực phẩm chức năng “xịn”, có chăng chỉ bị mua với giá cao hơn giá trị thực của nó mà thôi.

Nếu mua phải thực phẩm chức năng “rởm” thì khỏi phải nói nữa, ai cũng biết là “lợi bất cập hại” rồi.

Vậy “xịn” là thế nào? Là tên loại thực phẩm ghi trên nhãn mác phải đúng với nội dung chứa bên trong với đầy đủ thành phần công thức, tính năng tác dụng, cách dùng, liều lượng, đối tượng sử dụng và những người không nên sử dụng v.v… với sự cho phép lưu hành của cơ quan có thẩm quyền sau khi đã kiểm tra đầy đủ những tài liệu cần thiết chứng minh về nó.

Để biết là “xịn” hay “rởm” thì chỉ có cách là tin vào những nơi sản xuất, kinh doanh lớn, làm ăn đàng hoàng đứng đắn đã có uy tín trên thị trường, có cơ sở địa chỉ, đăng ký sản xuất, kinh doanh cụ thể.

Thực phẩm chức năng rất tốt, rất cần cho mọi người tùy độ tuổi, nghề nghiệp, tùy sức khỏe, bệnh tật, tùy khả năng kinh tế của mỗi người mà lựa chọn. Không nên quá vồ vập và thần dược hóa thực phẩm chức năng nhưng cũng không nên có thái độ coi thường, xa lánh, nghi ngờ hiệu quả của nó chỉ vì một số thông tin quảng cáo thổi phồng tác dụng hay lợi dụng nó để kinh doanh không lành mạnh.

thuc pham chuc nang 4

Nên tham khảo ý kiến các bác sỹ, nhất là các bác sỹ chuyên ngành về Dinh dưỡng hoạc chuyên khoa có bệnh của mình, trước khi mua và sử dụng thực phẩm chức năng một cách hiệu quả nhất, đặc biệt đối với những người đã xác định được chính xác bệnh thì chỉ nên dùng thêm thực phẩm chức năng chứ không được dùng thay thế thuốc chữa bệnh. Đối với những bệnh nhân nghèo càng không nên dùng tiền đáng lẽ  để mua thuốc đi mua thực phẩm chức năng thay thuốc./.

        PGS.TS. BSCC.Trần Đình Toán -Viên trưởng Viện Dinh dưỡng Lâm sàng

Bình luận bài viết (0 bình luận)