Tìm hiểu về Saponin là gì? Những điều cần biết về Saponin

Saponin là một trong những thành phần hóa học của các loại thảo mộc, rất tốt cho sức khỏe. Nhưng không nhiều người biết rõ về công dụng của nó. Bài viết này, Sâm Ngọc Linh MHG sẽ chia sẻ cho các bạn những thông tin hữu ích về thành phần này.

Saponin là gì?

Saponin là một loại hợp chất gọi là Ginsenoside được biết đến là một trong những thành phần hóa học của các loại thảo mộc rất có lợi cho sức khỏe của con người. Với hợp chất này, người ta phân loại thành nhiều hợp chất khác nhau bởi mỗi loại sẽ cho tác dụng đặc trưng và tính hiệu quả riêng. Có khá nhiều loại thực vật khác cũng có saponin nhưng từ những nghiên cứu khoa học khách quan cho biết saponin trong nhân sâm lại có nhiều điểm khác biệt nhằm để phân biệt mà người ta gọi là saponin nhân sâm hay ginsenoside. Vậy hiểu saponin như thế nào là đầy đủ?

Saponin là gì?
Saponin là gì?

Saponin chính là glucosides có các đặc tính tạo bọt, bao gồm một alycones polycyclic được gắn liền với một hoặc nhiều chuỗi ở bên đường. Với phần aglycone, người ta gọi là sapogenin hay steeoid (C27) hoặc một dạng triterpene (C30). Khả năng tạo bọt của saponin được gây ra cũng chính bởi sự kết hợp từ một chất kỵ nước (có tan trong chất béo) sapogenin và từ một phần đường ưa nước (có hòa tan trong nước). Saponin có vị đắng và một số saponin là chất độc và được biết đến như là sapotoxin.

Hãy coi saponin như vệ sĩ cho cây trồng: Những chất phytochemical này giúp giữ cho cây cối khỏe mạnh và chúng cũng có thể làm điều tương tự đối với bạn.

Saponin được thực hiện bởi các nhà máy như một cơ chế bảo vệ để bảo vệ mình chống lại nhiễm trùng và sâu bệnh” – (Ông DJ Blatner, RDN, tác giả của Superfood Swap).

Cũng theo Blatner, saponin có thể được tìm thấy trong hơn 100 họ thực phẩm. Phổ biến nhất là: Cây họ đậu (đậu nành; đậu Hà Lan khô; đậu xanh…); yến mạch; măng tây; rau bina; củ hành; tỏi…

Chất saponin có trong các loại đậu
Chất saponin có trong các loại đậu

Theo nghiên cứu, saponin được biết là chất độc đối với côn trùng, giun ký sinh, động vật thân mềm và cá. Tuy nhiên, độc tính đó không nhất thiết phải truyền sang động vật máu nóng. Các nghiên cứu trên chuột cống, chuột nhắt và thỏ đã ngụ ý rằng saponin không được hấp thụ trong đường tiêu hóa mà bị phân hủy bởi các enzym. Saponin cũng có hoạt tính kháng nấm, kháng virus và kháng khuẩn.

Saponin có tác dụng gì?

Saponin có tác dụng gì? Trong khi cần nghiên cứu thêm, bằng chứng chỉ ra những lợi ích khác nhau của saponin trong chế độ ăn uống.

1. Chống oxy hóa

Có rất nhiều lợi ích được báo cáo của saponin, nhưng một trong những lợi ích được nghiên cứu rộng rãi nhất là khả năng chống oxy hóa của chúng. Những hóa chất thực vật này có thể giúp loại bỏ các gốc tự do gây hại trong cơ thể.

Saponin giúp loại bỏ các gốc tự do gây hại trong cơ thể
Saponin giúp loại bỏ các gốc tự do gây hại trong cơ thể

2. Giúp giảm Cholesterol

Saponin cũng đã được tìm thấy có một tác dụng là làm giảm cholesterol ở người và các tế bào ung thư, trong một nghiên cứu vào tháng 4 năm 2017 trên trang Food Chemistry. Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng saponin rất quan trọng trong việc làm giảm nguy cơ của nhiều bệnh mãn tính.

Làm giảm Cholesterol ở người
Làm giảm Cholesterol ở người

3. Hỗ trợ sức khỏe răng và thận

Một chế độ ăn uống – saponin cao thậm chí có thể giúp ngăn ngừa sâu răng, và trong các nghiên cứu dịch tễ học, saponin đã được chứng minh là có liên quan nghịch với sỏi thận, trong một nghiên cứu vào tháng 7 năm 2004 trong Tạp chí Dược thực phẩm.

4. Ức chế sự phát triển của tế bào ung thư

Một số nghiên cứu tiến hành trên In Vitro và In Vivo về đặc tính hỗ trợ chống ung thư của saponin. Kết quả các nghiên cứu trên iIn Vivo đã công bố rằng nhân sâm (có chứa 2 – 4% saponin) có khả năng ức chế sự phát triển của các loại khối u khác nhau.

Ức chế tế bào ung thư phát triển
Ức chế tế bào ung thư phát triển

Bên cạnh đó, 2 nhà khoa học Trung Quốc là Rao và Sung đã quan sát thấy rằng saponin chiết xuất từ đậu nành đã ức chế sự phát triển của tế bào ung thư biểu mô đại tràng.

Nhận thấy lợi ích chống ung thư của saponin nên nhiều nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục đi sâu vào tìm hiểu cơ chế chống ung thư của saponin. Một số cơ chế được đề xuất về đặc tính chống ung thư của saponin như:

  • Tác dụng gây độc trực tiếp tế bào ung thư.
  • Tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể người bệnh.
  • Điều hòa sự gia tăngcủa tế bào trong cơ thể.

Một số saponin có tác dụng cụ thể chống ung thư đó chính là: Acid betulinic, acid ursolic, acid oleanolic,…

5. Giúp giảm mỡ máu

Thí nghiệm trên động vật và người, saponin đã được chứng minh là làm giảm nồng độ cholesterol có trong huyết tương ở chuột, thỏ và khỉ. Ở thỏ, chế độ ăn có chứa 1.0 – 1.2% saponin cho thấy làm giảm nồng độ cholesterol trong huyết tương và gan.

Hơn thế nữa, nhiều nhà khoa học cũng kết luận rằng với nồng độ cao của saponin có tác dụng ức chế sự hấp thu cholesterol cho cơ thể. Tác dụng tương tự của saponin có nguồn gốc từ đậu nành cũng đã được chứng minh trên chuột và có tác dụng làm giảm nồng độ cholesterol có trong máu và gan ở chuột.

Cơ chế của saponin trong việc giảm mỡ máu được giải thích là do các loại axit mật được hấp thụ bởi saponin. Nhờ đó, làm giảm bài tiết axit mật qua phân, sau đó được thay thế bằng sự tăng chuyển cholesterol thành axit mật của gan.

saponin giup giam mo mau 1
Saponin giúp giảm mỡ máu

Bên cạnh đó, một số saponin còn tương tác trực tiếp với cholesterol để tạo thành phức hợp cholesterol – saponin, từ đó ức chế sự hấp thụ cholesterol từ ruột non. Tuy nhiên, tác dụng của saponin đối với lipid huyết thanh còn phụ thuộc vào nguồn protein trong chế độ ăn uống của từng người.

Không những vậy, nhiều dẫn chất (tự nhiên hay bán tổng hợp) của các sapogenin steroid như tigogenin, diosgenin, hecogenin đã được chứng minh có tác dụng hạ cholesterol máu và chống xơ vữa động mạch, có chất còn tốt hơn cả cholesteramin.

6. Giúp bảo vệ gan

Acid ursolic và oleanolic – 2 chất thuộc nhóm saponin có tác dụng bảo vệ gan chống lại các tác nhân gây tổn thương gan. Acid oleanolic đã bào chế tại Trung Quốc làm thuốc chống các rối loạn ở gan dưới dạng viên uống.

Saponin có tác dụng bảo vệ gan chống lại các tác nhân gây tổn thương gan
Saponin có tác dụng bảo vệ gan chống lại các tác nhân gây tổn thương gan

Cơ chế bảo vệ gan của saponin có thể là do ức chế sự hoạt hóa chất gây độc cho gan và tăng cường chức năng bảo vệ cơ thể.

7. Kháng khuẩn, kháng nấm

Năm 2012, các nhà khoa học Hazem và các cộng sự đã báo cáo rằng saponin được chiết xuất từ phần trên mặt đất của loài Achillea Fragrantissima có tác dụng chống lại nhiều loại nấm như Aspergillus, Fusarium và Rhizopus.

Bên cạnh đó, vào năm 2016 các nhà khoa học đã phát hiện ra khả năng kháng nấm của saponin C-27 giúp chống lại một số loại nấm như: Candida albicans, C.glabrata, C. krusei, Cryptococcus neoformans và Aspergillus fumigatus.

8. Chống viêm

Patel và các cộng sự vào năm 2012 đã nghiên cứu khả năng chống viêm của saponin được phân lập từ lá cây củ cải đỏ. Theo kết quả của họ, saponin cho thấy khả năng chống viêm mạnh đối với tình trạng viêm cấp tính và mãn tính trên mô hình thí nghiệm.

Các nhà khoa học này đã chứng minh rằng các cơ chế hoạt động chống viêm của saponin có thể liên quan tới sự ức chế của prostaglandin và histamine.

Ngoài ra vào năm 2013, Yassin và các cộng sự đã phát hiện ra hoạt động chống viêm của saponin từ chiết xuất methanol của phần quả của loài Gleditsia caspica. Và họ đã được quan sát thấy rằng saponin có thể ức chế đáng kể sự tiến triển của viêm trong điều trị. Sau đó, các nhà khoa học đã chứng minh rằng tác dụng ức chế của saponin có thể là do sự ức chế enzyme cyclo-oxyase và sự ức chế tổng hợp prostaglandin.

Một số saponin có tác dụng chống viêm như glycyrrhizin trong Cam thảo, các saponin trong Ngưu tất…

9. Các tác dụng khác

Saponin có tác dụng long đờm, saponin là hoạt chất chính trong các dược liệu chữa ho như Viễn chí, Cát cánh, Cam thảo, Thiên môn, Mạch môn…

Một số dược liệu chứa saponin có tác dụng thông tiểu như Rau má, Tỳ giải, Thiên môn, Mạch môn. Trên chuột cống cho thấy acid oleanolic và acid ursolic có tác dụng lợi tiểu – thải trừ natri, có lợi trong việc ngừa huyết áp cao.

Saponin có trong một số cây thuộc họ Nhân sâm có tác dụng bổ tăng lực ví dụ như Nhân sâm, Tam thất và một số loài khác.

Bên cạnh đó, Saponin còn có tác dụng làm tăng tính thấm của tế bào, sự có mặt của saponin sẽ làm cho các hoạt chất khác dễ hòa tan và hấp thu. Ví dụ như trường hợp digitonin trong lá Digitalis. Một số saponin được dùng làm chất tăng tính thấm trong vaccin.

Asiaticosid có trong rau má có tác dụng làm thuốc chống lên sẹo các vết mổ, vết thương, chữa loét, bỏng, eczema. Một số saponin thuộc cả triterpen và steroid có tác dụng kháng khuẩn, kháng nấm, ức chế virus.

Nhiều saponin triterpenoid có tác dụng hạ đường huyết đã được chứng minh trên thực nghiệm. Acid oleanolic và acid ursolic cũng có tác dụng này.

“Ruscogenin, sapogenin steroid chiết từ thân rễ cây Ruscus aculeatus có tác dụng làm bền vững tĩnh mạch, bảo vệ thành mạch” – (Trích bài giảng Dược liệu – Bộ Y tế)

Saponin trong nhân sâm là gì?

Saponin là một glicozit tự nhiên có vị đắng với đặc tính tạo bọt khi hòa tan trong nước. Saponin được tìm thấy trong nhiều loại thực vật như tỏi, hành tây, đậu xanh, cây mao lương, kiều mạch… hay các động vật thân mềm như hải sâm, sao biển. Saponin cũng là hoạt chất quan trọng trong các loại thảo mộc như nấm linh chi, nhân sâm, đẳng sâm, củ đinh lăng…

Saponin trong nhân sâm là gì?
Saponin trong nhân sâm là gì?

Tuy nhiên, saponin trong nhân sâm lại có nhiều điểm khác biệt do cấu tạo hóa học đặc biệt và rất tốt cho sức khỏe của con người. Vì vậy, để phân biệt với saponin trong các loại thực vật, động vật khác, người ta gọi saponin trong nhân sâm là Ginsenoside. Đây chính là từ ghép của từ nhân sâm (Gingeng) và glicozit (glucoside).

Saponin trong nhân sâm có tác dụng gì đối với sức khỏe con người?

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, saponin trong nhân sâm mang lại rất nhiều lợi ích cho sức khỏe của con người. Có thể kể đến những tác dụng phổ biến như:

  • Giảm lượng cholesterol trong máu.
  • Phòng chống và giảm nguy cơ mắc các bệnh ung thư.
  • Kháng khuẩn, virus xâm nhập, tăng cường khả năng miễn dịch của cơ thể.
  • Chất chống oxy hóa, trung hòa các gốc tự do.
  • Tăng tốc độ hấp thụ các chất dinh dưỡng, bồi bổ cơ thể.
  • Hỗ trợ điều trị rối loạn cương dương ở nam giới.
  • Cải thiện trầm cảm, tinh thần minh mẫn.
  • Giúp xương thêm chắc khỏe.

Đặc biệt, mỗi loại hợp chất saponin trong nhân sâm khác nhau sẽ mang lại những tác dụng riêng. Dưới đây là thành phần và tác dụng đặc trưng của từng loại Saponin đã được nghiên cứu:

  • Saponin Ro: Giúp thúc đẩy và phục hồi nhanh các tổn thương về gan gây ra, giải độc gan hiệu quả và có khả năng giải rượu tốt.
  • Saponin Rb1: Có khả năng kiềm chế hệ thống thần kinh thiết yếu, giúp làm dịu cơn đau và bảo vệ tốt các tế bào gan.
  • Saponin Rb2: Tăng cường khả năng hấp thụ tế bào gan để chống tiểu đường và sự xơ cứng về gan.
  • Saponin Rc: Giúp giảm nhanh các cơn đau và giúp tăng hiệu tổng hợp các protein tốt hơn.
  • Saponin Rd: Đẩy mạnh và nhanh hơn sự hoạt động của vỏ tuyến thượng thận.
  • Saponin Re: Giúp làm tăng tốc độ làm làm việc của các tế bào tủy và bảo vệ gan được tốt hơn.
  • Saponin Rf: Có tác dụng tốt trong việc làm dịu các cơn đau ở trong tế bào não.
  • Saponin Rg1: Tăng cường khả năng chống mệt mỏi, stress, tăng cường sự tỉnh táo và giúp tập trung hơn.
  • Saponin Rg2: Làm gia tăng sự phục hồi trí nhớ và hạn chế sự gắn kết các tiểu cầu máu.
  • Saponin Rg3: Tăng cường chức năng bảo vệ gan và hạn chế được quá trình chuyển giao ung thư.
  • Saponin Rh1: Giúp bảo vệ gan đồng thời chống u và làm hạn chế được sự gắn kết tiểu cầu trong máu.
  • Saponin Rh2: Làm hạn chế sự phát triển của tế bào khối u đồng thời kìm hãm sự phát triển của tế bào ung thư.

Để hiểu sâu hơn về về hàm lượng saponin, bạn xem ngay phần dưới đây được mô tả chi tiết và đầy đủ.

Tìm hiểu hàm lượng saponin trong nhân sâm Ngọc Linh

Để đánh giá chất lượng của nhân sâm, các nhà khoa học thường dựa vào hợp chất saponin, nhất là các saponin có lợi cho sức khỏe. Hàm lượng saponin trong nhân sâm càng nhiều thì sâm càng quý và tốt. Hiện nay trên thế giới có rất nhiều loại nhân sâm như sâm Triều Tiên, sâm Hàn Quốc, sâm Mỹ, sâm Nhật Bản, sâm Trung Quốc, sâm Ngọc Linh của Việt Nam,… 

Trong đó, sâm Triều Tiên và Hàn Quốc được xem là hai loại sâm thượng hạng với hàm lượng saponin khoảng 25 loại (sâm tươi), 32 loại (sâm khô). Còn theo kết quả nghiên cứu của Bộ Y tế Việt Nam, sâm Ngọc Linh chứa tới 52 loại saponin, cao gấp đôi so với các loại sâm khác. Hơn nữa, sâm Ngọc Linh có hơn 20 loại hợp chất saponin với cấu trúc đặc biệt mà các loại sâm khác không có. Chính điều này đã khiến cho sâm Ngọc Linh trở thành loại sâm quý giá nhất trên thế giới.

Bảng liệt kê hàm lượng saponin có trong các loại sâm trên thế giới
Bảng liệt kê hàm lượng saponin có trong các loại sâm trên thế giới

Chưa dừng lại ở đó, chỉ có sâm Ngọc Linh mới chứa hợp chất Saponin dammaran kiểu Ocotillol với Majonosid-R2 (MR2), chiếm hơn 50% hàm lượng saponin trong nhân sâm Ngọc Linh. Hợp chất Saponin dammaran này có tác dụng tuyệt vời trong việc hỗ trợ điều trị các bệnh lý quan trọng như ung thư, trầm cảm, khối u… 

Bên cạnh hàm lượng saponin dồi dào, nhân sâm Ngọc Linh còn chứa hơn 16 loại axit amin, 14 axit béo và 18 nguyên tố đa vi lượng.

Lời kết

Những thông tin trong bài viết trên hy vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về saponin nói chung và saponin trong nhân sâm Ngọc Linh nói riêng và tác dụng của saponin đối với sức khỏe của con người. Trong những năm gần đây, sâm Ngọc Linh đang trở thành loại dược liệu quý hiếm được nhiều người truy lùng, đặc biệt là các quý ông. 

Sở hữu những sản phẩm sâm Ngọc Linh uy tín, chất lượng cao tại Sâm Ngọc Linh MHG của Công ty cổ phần Tập đoàn Mỹ Hạnh (MHG). MHG cam kết cung cấp 100% sâm Ngọc Linh thật, được tuyển chọn nghiêm ngặt với đạt chuẩn chất lượng cao cấp và có nguồn gốc rõ ràng. Chi tiết các dòng sản phẩm, bạn có thể ghé xem trực tiếp tại các showroom Sâm Ngọc Linh MHG gần nhất trên toàn quốc hoặc tham khảo trên website chính thức: https://samngoclinhmhg.com/ để được tư vấn tốt nhất.

5/5 - (1 bình chọn)
Bình luận bài viết (0 bình luận)